*Νίκος Μουστάκας : Αναλυτής Διεθνών Διαπραγματεύσεων/Αρθρογράφος
Η Σύζευξη Διπλωματίας και Αποτροπής
Η εξωτερική πολιτική μιας χώρας είναι τόσο ισχυρή όσο η ικανότητά της να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της, όταν οι λέξεις παύουν να αρκούν. Για την Ελλάδα όπως και για κάθε χώρα αναλόγως της συνθήκης, επομένως, η Άμυνα δεν είναι μια δαπανηρή αναγκαιότητα, αλλά απαραίτητος βραχίονας μιας πολυδιάστατης διπλωματίας και ισχύος. Σε συνδυασμό με την άσκηση εξωτερικής πολιτικής κάθε χώρα, και πρωτίστως οι μικρότερες σε ισχύ οφείλουν να δημιουργήσουν εκείνες τις συνθήκες και τα εκείνα τα συστήματα λειτουργίας, τα οποία θα ξεφεύγουν από τις προσωπικές επιλογές και τις προσωπικότητες, βασισμένα σε στρατηγικά συμφέροντα και διαπολιτισμικές συνθέσεις και ευελιξία κινήσεων σε απρόοπτα γεγονότα. Αυτά όλα ακούγονται μεν απλά στη θεωρία ωστόσο στην πλήρη εφαρμογή τους είναι από τα πιο δυσεπίλυτα προβλήματα στην πολιτική και διπλωματική ιστορία. Και αυτό διότι όπως σε αρκετά ζητήματα, έτσι και εδώ, όπου εμπλέκεται έντονα ο ανθρώπινος παράγοντας, η μικροπολιτική και το βραχυπρόθεσμο όφελος προς άγρα ψήφων τότε δεν δίνεται έμφαση στα παραπάνω καίρια στοιχεία διαμόρφωσης ενός στιβαρού βραχίονα ισχύος. Η απλούστευση, ο λαϊκισμός, η επιβολή, οι υπερβολές, τα βραχυπρόθεσμα συμφέροντα, η λογική του ( όλα τα σφάζω, όλα τα μαχαιρώνω), καταφέρνουν με ανυπολόγιστες συνέπειες να υπονομεύουν το μέλλον των κρατών.
Το Δόγμα της «Συνολικής Ισχύος» (Grand Strategy)
Ο B.H. Liddell Hart, στο έργο “Strategy”, αναφέρει ότι ο σκοπός της στρατηγικής είναι να οδηγήσει σε μια καλύτερη ειρήνη. Φέρνοντας αυτό το σκοπό στο πιο ελληνικό πλαίσιο, προκύπτει ότι σαν ελληνική Δημοκρατία, πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή μια «Μεγάλη Στρατηγική» που να ενοποιεί την οικονομία, τη διπλωματία και την αμυντική ισχύ. Οι αγορές πχ των Rafale και των Belharra δεν είναι απλώς εξοπλισμοί· είναι εργαλεία άσκησης εξωτερικής πολιτικής που αναβαθμίζουν τη χώρα σε περιφερειακό δρώντα. Και προφανέστατα δεν πιστώνεται αυτή η προσπάθεια σαν πράξη κυβερνητική αλλά εθνική καθώς η δυνατότητα ενίσχυσης της Άμυνας προέρχεται από το υστέρημα του κάθε πολίτη, όπου το ελάχιστο που μπορεί να αξιοποιηθεί είναι η ενίσχυση της ασφάλειας του σε ένα ταραγμένο κόσμο.
Διαπερνώντας διαγώνια κανείς το σκεπτικό του Kenneth Waltz και το μοτίβο του νεορεαλισμού που ανακύπτει όλο και περισσότερο στις μέρες μας, διαφαίνεται ότι σε ένα άναρχο διεθνές σύστημα, η αυτοβοήθεια (self-help) είναι ο μόνος δρόμος. Ωστόσο, η ισχύς σήμερα είναι και «έξυπνη» (Smart Power). Στο πλαίσιο αυτό η συμμετοχή μας σε αμυντικές πρωτοβουλίες της ΕΕ και η στρατηγική σχέση πχ με τις ΗΠΑ, Γαλλία, Ιραήλ δημιουργούν ένα πλέγμα ασφαλείας που αποτρέπει τον αντίπαλο από το να δοκιμάσει τις αντοχές μας. Αν κάποιος έχει το χρόνο και την διάθεση να παρατηρήσει ορισμένα στοιχεία με νηφαλιότητα και αντικειμενική σκοπιά, θα διακρίνει ότι αυτή δεν είναι μια τακτική που είναι προνόμιο της Δύσης ή της Ανατολής, ξεχωριστά, αλλά μια στρατηγική που διαπλέκει όλο και περισσότερο χώρες μεταξύ των ομαδοποιήσεων αλλά και των αντίθετων φαινομενικά ομάδων-κρατών. Για αυτό άλλωστε ορισμένες φορές είναι τόσο δύσκολο να αποτυπωθεί με σαφήνεια κάποιο ενιαίο μοτίβο και ενιαία στάση στη διαχείριση των διαφόρων συγκρούσεων. Οι σταθερές έχουν χάσει την αίγλη τους και τη προβλεψιμότητα τους και η ισχύς έχει υπερκαλύψει το διεθνές σύστημα διπλωματίας.
Πιο συγκεκριμένα, είναι πιο εμφανές από ποτέ ότι η εξωτερική πολιτική οφείλει να μην είναι παθητική. Αλλάζοντας στάδιο στην διαχείριση των υποθέσεων, είναι αναγκαίο η διπλωματία των χειραψιών, να δώσει τη θέση της στη διπλωματία των συμφωνιών με μετρήσιμα αποτελέσματα. Η Ελλάδα οφείλει να αξιοποιεί τη θέση της ως πυλώνας σταθερότητας για να αποσπά συγκεκριμένα ανταλλάγματα. Σε αυτό το σημείο είναι αναγκαίο όμως να επισημανθεί ότι κάτι τέτοιο δεν έρχεται δωρεάν και ανώφελα. Είμαστε υποχρεωμένοι να κατανοήσουμε θα χρειαστεί να είμαστε έτοιμοι να παρέμβουμε αποφασιστικά όπου κριθεί αναγκαίο είτε αυτό αφορά εθνικά συμφέροντα είτε στενά συμμαχικά. Αυτό είναι λογικό να μην αρέσει, ειδικά σε έναν ευρωπαίο πολίτη ο οποίος δόμησε όλη την μεταπολεμική του συμπεριφορά στην αποφυγή συγκρούσεων και την ήπια ισχύ της οικονομίας, του πολιτισμού και της Δημοκρατίας. Από την άλλη, η γεωγραφική και πολιτική θέση της Ευρώπης δεν της επιτρέπει να εθελοτυφλεί και να καθυστερεί τις απαιτούμενες ενέργειες της. Οφείλει χθες, να παρουσιάσει ένα συνεκτικό πλαίσιο- σχέδιο δράσης με συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα, αναλυτικά μέτρα και αυστηρές διαδικασίες και συστήματα λειτουργίας που να συνδυάζουν της διπλωματία, την άμυνα, την αποτροπή και την ωμή ισχύς. Οτιδήποτε άλλο είναι απλά όνειρο θερινής νυκτός, δυστυχώς.
Κάποιος έμπειρος διπλωμάτης και πολιτικός, σε προγενέστερο χρόνο εύστοχα είχε διατυπώσει την άποψη ότι η άμυνα είναι το «σιδερένιο γάντι» μέσα στο «βελούδινο χέρι» της διπλωματίας. Χωρίς το πρώτο, η διπλωματία είναι αδύναμη· χωρίς το δεύτερο, η άμυνα είναι τυφλή. Η διαρκής ετοιμότητα και ο εκσυγχρονισμός της αμυντικής βιομηχανίας —που δυστυχώς παραμένει η μεγάλη ασθενής— είναι προϋποθέσεις για να μην είμαστε ποτέ η πλευρά που, κατά τον Θουκυδίδη, «υπομένει ό,τι πρέπει». Η εθνική κυριαρχία δεν διαπραγματεύεται, αλλά θωρακίζεται καθημερινά με στρατηγική, χρονοδιαγράμματα και όραμα. Και προφανέστατα τα παραπάνω δεν γίνονται εφάπαξ ούτε έχουν ημερομηνία λήξης. Είναι μαραθώνιος, βάρβαρος σκληρός με αναποδιές, αναδιπλώσεις, αντιφάσεις μυστικοπάθεια και με αβέβαιο τέλος.
Σκοπός είναι το ισοζύγιο να παραμένει θετικό, δεν υπάρχει τελική νίκη.
Θες να μαθαίνεις πρώτος τα νέα από το TrikalaVoice.gr;
Διαθέσιμο στο Google Play
